Zapalenie zatok to częsta dolegliwość, która zwykle ma podłoże wirusowe. Objawia się m.in. bólem głowy, katarem, niedrożnością nosa, upośledzeniem węchu czy ogólnym zmęczeniem i złym samopoczuciem. Choć w większości przypadków choroba mija bez komplikacji, jej bagatelizowanie lub niewłaściwe leczenie może prowadzić do powikłań. Które z nich występują najczęściej i jak możemy im zapobiec?
Z tego artykułu dowiesz się:
Najczęstsze powikłania zapalenia zatok
Najczęściej rozwijającym się powikłaniem zapalenia zatok jest zakażenie bakteryjne. W przebiegu choroby dochodzi do zalegania gęstej, lepkiej wydzieliny, która jest idealnym środowiskiem dla rozwoju bakterii. Na ich obecność wskazuje nagłe nasilenie objawów po kilku dniach choroby.
Poważne powikłania zapalenia zatok są rzadkie, ale stanowią zagrożenie dla zdrowia, ponieważ infekcja może rozszerzyć się m.in. na oczy czy ośrodkowy układ nerwowy. Jednym z groźniejszych skutków takiej sytuacji jest zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych lub ropień wewnątrzczaszkowy, które wymagają natychmiastowej pomocy medycznej. Do objawów alarmowych wskazujących na te schorzenia należą:
- wysoka gorączka,
- bardzo silny ból głowy,
- sztywność karku,
- wymioty,
- zaburzenia świadomości.
Ponadto po zapaleniu zatok mogą rozwinąć się powikłania oczne, takie jak zapalenie tkanek oczodołu czy ropień podokostnowy. Świadczą o nich obrzęk powiek, ból podczas ruchu gałki ocznej, zaczerwienienie oka czy pogorszenie widzenia. Takie dolegliwości również wymagają pilnej diagnostyki i włączenia leczenia szpitalnego[1].
Co zwiększa ryzyko powikłań zapalenia zatok?
Jednymi z najczęstszych czynników sprzyjających rozwojowi powikłań po zapaleniu zatok są nieprawidłowe leczenie lub jego całkowity brak. Kiedy górne drogi oddechowe pozostają niedrożne przez dłuższy czas, dochodzi do upośledzenia ich funkcji oraz nagromadzenia się w nich śluzu. Rozwijające się w nich bakterie mogą roznieść się na okoliczne tkanki, w tym oczy i mózg.
Powikłaniom sprzyjają także dodatkowe czynniki, takie jak:
- alergie wziewne,
- wady anatomiczne, np. krzywa przegroda nosowa,
- palenie papierosów.
Jak leczyć zapalenie zatok, aby zmniejszyć ryzyko powikłań?
Aby ostre zapalenie zatok przynosowych nie przekształciło się w poważniejszą chorobę, jego leczenie powinno skupiać się na oczyszczeniu dróg oddechowych z zalegającego śluzu. Wykorzystuje się do tego m.in. doustne leki ziołowe oparte na olejkach eterycznych:
- eukaliptusowym,
- mirtowym,
- cytrynowym,
- pomarańczowym.
Działają one poprzez nasilanie produkcji wodnistej wydzieliny, która miesza się ze śluzem w zatokach i go rozrzedza. Pobudzają też ruchy rzęsek wymiatających go z dróg oddechowych, dzięki czemu ułatwiają ich oczyszczanie. Ponadto olejki eteryczne wykazują właściwości przeciwzapalne i antyseptyczne, mogą więc wspomóc organizm w walce z chorobą i skrócić czas jej trwania[2].
W leczeniu objawowym stosuje się też leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe (np. paracetamol), a w wybranych przypadkach także donosowe glikokortykosteroidy (np. mometazon), które działają przeciwzapalnie zmniejszając obrzęk błony śluzowej i ułatwiając odpływ wydzieliny.
Powikłania zapalenia zatok zdarzają się rzadko, ale wymagają czujności, szczególnie gdy objawy utrzymują się długo lub gwałtownie narastają. Wymagają wtedy pilnej konsultacji z lekarzem i – w razie konieczności – wdrożenie silniejszego leczenia na receptę.
[1] Arcimowicz, M. (2021). Ostre zapalenie zatok przynosowych w codziennej praktyce. Otolaryngologia Polska, 75(4): 40-50.
[2] Nurzyńska-Wierdak, R. (2015). Terapeutyczne właściwości olejków eterycznych. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, 25(1): 1-19.
